Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile imzalanan 1 milyar dolarlık anlaşma, 5 bin kişilik istihdam vaadi ve özel vergi teşvikleriyle duyurulan Çinli BYD’nin Manisa yatırımından vazgeçtiğini açıklamıştı. Şirket Türkiye’deki fabrika planını rafa kaldırdığını açıklarken, Paris’te Türkiye yatırımı olup olmayacağına dair yöneltilen sorulara net bir takvim vermedi.
Çinli otomotiv üreticisi BYD’nin Türkiye’deki fabrika planına dair belirsizlik ortamı sürerken, şirket yönetiminden yeni bir değerlendirme geldi.
TÜRKİYE PLANI SORULDU
Paris Otomobil Fuarı’nda BYD Başkan Yardımcısı Stella Li ile gerçekleştirilen görüşmede, Manisa’da inşa edilmesi öngörülen üretim tesisinin son durumu soruldu. Habertürk’ün aktardığına göre Li, Türkiye yatırımıyla ilgili soruya yeni ülkelerde yatırım gerçekleştirmek amacıyla ileriye dönük süreçlerinin devam ettiğini belirterek yanıt verdi.
Söz konusu değerlendirme, haziran ayında Türkiye yatırımının askıya alındığının duyurulmasının ardından BYD cephesinden gelen ilk yeni açıklama olması bakımından önem taşıyor.
1 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM PLANI
BYD, Temm
uz 2024’te Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile imzaladığı yatırım sözleşmesi doğrultusunda Türkiye’de yaklaşık 1 milyar dolarlık bir kaynak aktarımı yapacağını ilan etmişti.
Manisa bölgesinde kurulması planlanan tesisin yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip olması; elektrikli ile şarj edilebilir hibrit otomobiller imal etmesi öngörülüyordu. Proje çerçevesinde ayrıca sürdürülebilir mobilite teknolojilerine dönük bir Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) merkezi kurulması ve 5 bin kişiye kadar doğrudan iş imkanı yaratılması hedefleniyordu. Tesisin imalata 2026 sonunda başlaması planlanmıştı.
Yatırım kararı kamuoyuna açıklandığında proje, Türkiye’nin son dönemdeki en kritik otomotiv girişimlerinden biri olarak öne çıkarılmıştı.
YATIRIMA ÖZEL TEŞVİK
BYD’nin yatırım kararıyla eş zamanlı olarak Türkiye’de şirkete dönük geniş kapsamlı bir teşvik mekanizması da hayata geçirilmişti.
Süreç dahilinde Manisa’daki arazi tahsisi için adımlar atılırken, BYD’nin Türkiye’deki üretim hamlesine ilişkin devlet desteklerinden faydalanması öngörülmüştü. Şirketin yatırım planı kapsamında Çin’den ithal edilen otomobillere uygulanan ilave gümrük vergisine dair de önemli bir muafiyet ve avantaj gündeme gelmişti.
MANİSA YATIRIMI ASKIDA
Ancak Manisa’da planlanan tesiste beklenen ilerleme kaydedilemedi. BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, Haziran 2026’da yaptığı değerlendirmede Türkiye’deki fabrika projesinin askıya alındığını, şirketinin Avrupa ölçeğindeki birincil önceliğinin ise Macaristan olduğunu dile getirdi. Li ayrıca Türkiye’de imalatın ne zaman start alacağına dair herhangi bir takvim bulunmadığını ifade etti.
Bu hamlenin ardından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı da BYD’nin teşvik sisteminden faydalanma sürecinin 2026’nın başında askıya alındığını duyurdu. Bakanlık, buna karşın yatırım sözleşmesinin, şirketin sorumluluklarının ve devlete sunduğu teminatların geçerliliğini koruduğunu bildirdi. Projenin tamamlanmaması durumunda ise yararlanılan teşviklerin ilgili mevzuat ve taahhütler çerçevesinde geri ödenmesi gerektiğini beyan etti.
BYD AVRUPA’DA YENİ FABRİKA ARIYOR
Türkiye projesinin dondurulmasının ardından BYD’nin Avrupa pazarındaki üretim stratejisi yeni bir boyuta evrildi. Şirketin Macaristan’daki yatırımı Avrupa operasyonlarında ilk sırada yer alırken, BYD ikinci bir Avrupa üretim tesisi için alternatif seçenekleri masaya yatırmaya başladı.
Haziran ayında Stella Li, mevcut bir üretim tesisinin devralınmasının da seçenekler arasında yer aldığını bildirmişti. Paris Otomobil Fuarı’nın açıldığı gün ise Li’den Avrupa’daki yeni yatırım arayışına dönük yeni bir sinyal geldi. Fransız BFM kanalına konuşan Li, Fransa’nın BYD’nin yeni yatırım için incelediği ülkeler arasında yer aldığını kaydetti.
Bu tablo, BYD’nin Avrupa’da üretim kapasitesini büyütme planının kesintisiz sürdüğünü gösteriyor.
TÜRKİYE YATIRIMI İÇİN YENİ BİR SAYFA MI?
Paris’te Stella Li’ye yöneltilen soru bu sebeple kritik bir değer taşıyor. Türkiye’deki proje askıya alınmış olsa da BYD’nin Avrupa’da yeni imalat merkezleri arayışını sürdürmesi, Manisa yatırımının tamamen kapanmış bir sayfa olup olmadığı sorusunu tekrar gündeme taşıyor.
Üstelik Li’nin Paris’te ifade ettiği “çalışmalarımızı sürdürüyoruz” mesajı Türkiye yatırımının yeniden başlayacağı manasına gelmiyor.
Ancak şirketin yeni ülkelerde yatırım fırsatlarını değerlendirdiğini açıkça ortaya koyuyor. Özellikle BYD’nin Avrupa’da üretim kapasitesini artırma hamlesinin hız kazandığı, Fransa seçeneğinin de öne çıktığı bir dönemde Türkiye’deki yatırımın geleceği daha büyük bir merak konusu haline geliyor.
