Nergis Unal 
Türk Devletleri Ortak Uzay Projesi
Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde gerçekleştirilen 12U TDT-SAT Küp Uydu Projesi, üye ülkelerin uzay teknolojileri konusundaki bilgi birikimini ortak bir platformda bir araya getirmeyi hedefliyor.
Kazakistan’ın başkenti Astana’da yer alan Ghalam firması tarafından geliştirilen uyduya Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan gibi TDT üyesi ülkeler katkı sunmakta. Bu proje ile birlikte ülkelerin teknik kapasitelerinin birleştirilmesi, ortak uydu geliştirme deneyiminin elde edilmesi ve gelecekte daha kapsamlı uzay görevlerine zemin hazırlanması amaçlanıyor.
Ağırlığı yaklaşık 16 kilogram olan uydu, 12U XL nano uydu platformu üzerine inşa ediliyor. Projenin 2027 yılının ikinci yarısında Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılması planlanıyor.
550 Kilometre Yükseklikte Faaliyet Görecek
12U TDT-SAT, Dünya’dan yaklaşık 550 kilometre yükseklikte Güneş eşzamanlı yörüngede faaliyet gösterecek şekilde tasarlanmıştır. Uydunun yaklaşık iki yıl boyunca görev yapması bekleniyor.
Uydu, optik görüntüleme sisteminin yanı sıra veri işleme, yönelim ve kontrol, haberleşme, güç ve itki sistemleriyle donatılacak. Optik sistem sayesinde Dünya yüzeyinden görüntüler alınacak ve özellikle Türk Devletleri Teşkilatı coğrafyasına dair yer gözlem verileri elde edilecektir.
Uydu üzerindeki haberleşme altyapısı, komut ve kontrol iletişimi ile yüksek hızlı veri aktarımını da destekleyecektir. Astana’da kurulacak olan yer istasyonu aracılığıyla uydu ile iletişim sağlanacak ve elde edilen veriler yer sistemlerine aktarılacaktır.
Projenin yalnızca görüntüleme faaliyetleriyle sınırlı kalmayarak yeni teknolojilerin yörüngede test edilmesi açısından da önemli olduğunu belirtmek gerekir. Böylece ortak uydu, ilerideki uzay projelerinde kullanılabilecek teknik deneyim kazanımına katkıda bulunacaktır.
Fırlatma Öncesinde Önemli Testler Yapılacak
Uyduya dair teknik çalışmalar, 8 Eylül 2026 tarihinde Astana’da gerçekleştirilen TDT Üye Devletlerinin 12U TDT-SAT Küp Uydu Projesi Teknik Toplantısı’nda ele alındı.
Toplantıda itki sisteminin geliştirilmesi, uydu bileşenlerinin entegrasyonu ve fırlatma öncesinde tamamlanması gereken teknik aşamalar değerlendirildi. Ayrıca frekans koordinasyonu, yetkilendirme süreçleri ve fırlatma maliyetlerinin katılımcı ülkeler arasında paylaşılması gibi konular da tartışıldı.
Proje takvimine göre önemli testlerin 2026 yılı içerisinde tamamlanması ve uydunun 2027’nin ikinci yarısında Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılması hedeflenmektedir.
Uzay İş Birliği Projesi Daha Fazlasını Kapsıyor
Türk Devletleri Teşkilatı üyeleri arasındaki uzay iş birliği sadece TDT-SAT projesiyle sınırlı değil. Ekim 2026’da Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi çerçevesinde Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan’ın öncülüğünde uzay sanayi alanındaki iş birliğini artırmaya yönelik bir çerçeve sözleşmesi imzalandı.
Sözleşme; uydu geliştirme, uzay teknolojileri, bilimsel araştırmalar ve sanayi alanlarındaki iş birliklerini güçlendirmeyi kapsıyor. Uydu verilerinin paylaşılması, su kaynaklarının yönetimi, tarım uygulamaları, çevrenin korunması, iklim takibi ve afet risklerinin izlenmesi de iş birliği alanları arasında yer almakta.
Özbekistan Uzay Ajansı Direktörü Şukrat Kadirov ise ortak uydu projesinin Türk devletlerinin uzay teknolojilerini birlikte geliştirmesi bakımından önemli bir örnek teşkil ettiğini ifade etmişti. Kadirov ayrıca uydu veri paylaşımı, kapasite geliştirme, teknoloji transferi ve endüstriyel iş birlikleri için daha geniş ölçekli çalışmalar yürütüldüğünü açıklamıştır.
Hedef Ortak Bir Uzay İstasyonu Modülü Geliştirmek
Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç ise Türk devletleri arasındaki uzay iş birliğinin geleceğine ilişkin daha kapsamlı hedeflere dair değerlendirmelerde bulundu.
Kıraç Antalya’da düzenlenen Uluslararası Uzay Kongresi’nde yaptığı konuşmada Türk devletlerine ait ortak bir uzay istasyonu modülünün geliştirilmesinin uzun vadeli hedefler arasında bulunduğunu vurguladı.
12U TDT-SAT Küp Uydusu bu doğrultuda ülkelerin ortak mühendislik çalışmalarıyla birlikte uydu entegrasyonu, haberleşme ve yörünge operasyonları konularında deneyim kazandırmayı amaçlayan ilk adımlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Projenin tamamlanmasıyla Türk devletleri ortak uzay görevleri geliştirme noktasında kayda değer bir teknik tecrübe elde edeceklerdir.
